Hitteplan maandag landelijk: koel uw huis vóór de 36 graden

Het Nationaal Hitteplan wordt vanaf maandag 3 augustus in heel Nederland actief. Zondag geldt het nog voor het zuidoosten. Het KNMI verwacht maandag en dinsdag maximumtemperaturen tussen 28 en 36 graden, met de hoogste waarden in het zuiden, midden en oosten. Vooral in de nacht naar dinsdag blijft het warm: de verwachte minima liggen tussen 17 en 22 graden.

Die waarschuwing is een reden om vandaag te organiseren, niet om te wachten tot de woonkamer maandagmiddag heet is. Gebruik de koelere avond, nacht en vroege ochtend om warmte af te voeren. Zet water klaar, kijk welke afspraken buiten kunnen worden verplaatst en spreek af wie contact houdt met iemand die minder goed op dorst of oververhitting reageert.

Code geel is geen voorspelling van 36 graden op ieder adres

Het KNMI geeft code geel voor aanhoudende hitte. Dat betekent niet dat overal dezelfde temperatuur wordt gehaald. Maandag loopt de verwachting uiteen van ongeveer 29 graden op de Wadden tot plaatselijk 36 graden in het zuiden. Dinsdag blijft het zeer warm; vanaf woensdag lijkt afkoeling te volgen. Een lokale verwachting en nieuwe waarschuwing blijven daarom belangrijker dan één landelijk maximum.

Het hitteplan is evenmin hetzelfde als een achteraf vastgestelde hittegolf. Het RIVM activeert het waarschuwingssysteem op basis van de verwachting en kijkt behalve naar de middagtemperatuur ook naar onder meer warme nachten, luchtvochtigheid en gevoelstemperatuur. Het signaal is vooral bedoeld om zorgverleners, mantelzorgers en anderen tijd te geven extra aandacht te organiseren.

Maak van de nacht een koelmoment

Controleer eerst of het buiten werkelijk koeler is dan binnen. Is dat zo, zet dan ramen aan verschillende zijden open en laat ook binnendeuren open zodat warme lucht weg kan. De GGD adviseert eventueel een ventilator bij een open raam naar buiten te laten blazen. Denk aan veilige raamsluitingen, inbraakrisico en horren; een open raam is geen standaardoplossing voor iedere woning of bewoner.

Sluit morgenochtend ramen en deuren weer zodra het buiten warmer wordt. Laat ventilatieroosters open en gebruik waar mogelijk buitenzonwering voordat de zon op het glas staat. Buitenzonwering houdt warmte beter buiten dan een gordijn achter het glas. Zonder zonwering helpen gesloten gordijnen of lamellen wel om directe instraling te beperken.

Een ventilator verlaagt de luchttemperatuur niet, maar luchtstroming kan het lichaam helpen warmte kwijt te raken. Richt hem op de plek waar iemand zit, niet automatisch de hele dag op een leeg vertrek. Wordt de woning ondanks deze stappen te warm voor een kwetsbare bewoner, spreek dan vóór maandag af welke koelere plek bereikbaar is, bijvoorbeeld bij familie of een openbare binnenruimte.

Zet drinken neer en wijs één contactpersoon aan

Ouderen kunnen minder dorst voelen en hun lichaamstemperatuur minder goed regelen. Ook jonge kinderen, chronisch zieken en mensen die niet zelfstandig voor verkoeling of drinken kunnen zorgen verdienen extra aandacht. Alleen vragen of iemand “genoeg drinkt” is vaag. Zet een kan of fles en een glas zichtbaar neer, vul die bij en controleer of er werkelijk wordt gedronken.

Thuisarts adviseert bij warm weer voor de meeste mensen twee liter of meer per dag en niet meer dan drie liter. Dat is geen universeel voorschrift. Wie van arts of verpleegkundige een vochtbeperking heeft vanwege bijvoorbeeld hart- of nierproblemen, moet die niet op eigen houtje loslaten. Vraag bij twijfel tijdig welke hoeveelheid en drank voor de persoonlijke situatie passend is.

Maak de sociale controle concreet. Spreek af wie maandagochtend belt, wie later op de dag langskomt en wie reageert als er niet wordt opgenomen. Kijk daarbij niet alleen naar een glas water. Vraag ook of de woning afkoelt, of iemand normaal plast, helder reageert en noodzakelijke boodschappen of afspraken buiten de warmste uren kan plannen.

Verander medicijnen niet zelf

Hitte en uitdroging kunnen bij sommige medicijnen extra risico geven. Thuisarts noemt onder meer plaspillen, bepaalde bloeddrukmiddelen, medicijnen bij diabetes, SSRI’s en ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac. Dat is geen lijst waarmee u zelf doses moet overslaan. Stoppen of aanpassen kan eveneens gevaarlijk zijn.

Bel huisarts of apotheek als u zulke middelen gebruikt en mogelijk uitdroogt, of wanneer een persoonlijk hitteadvies ontbreekt. Leg medicijnnaam, dosering, aandoening en klachten klaar voor het gesprek. Bewaar geneesmiddelen volgens de bijsluiter en laat ze niet in een hete auto liggen. Een algemeen hittebericht vervangt geen individueel medicatieplan.

Herken het verschil tussen last en spoed

Hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, veel dorst en concentratieverlies kunnen vroege signalen van oververhitting of uitdroging zijn. Breng iemand naar een koelere plek, laat rusten en bied drinken aan als die persoon goed wakker is en veilig kan slikken. Nemen klachten ondanks drinken en verkoeling niet af, bel dan de huisarts.

Thuisarts adviseert direct de huisarts of huisartsen-spoedpost te bellen bij verwardheid, sufheid of het gevoel flauw te vallen. Bel dezelfde dag bij duidelijke tekenen van uitdroging, zoals acht uur niet plassen, een droge mond en tong, snelle ademhaling of een snelle hartslag. Bij bewustzijnsverlies, stuiptrekkingen of andere tekenen van een mogelijke hitteberoerte is 112 de juiste route.

De nuchtere voorbereiding past daarmee in vier stappen. Koel de woning wanneer het buiten nog koeler is. Houd zon en hete lucht daarna buiten. Zet drinken en contactmomenten klaar. En bepaal vooraf wie u belt als iemand niet meer helder reageert. Het hitteplan voorspelt geen medisch probleem voor ieder huishouden; het geeft wel precies genoeg tijd om te voorkomen dat de eerste actie pas bij 36 graden begint.