MTG-I2 gepland voor 27 augustus: sneller weerbeeld komt later

Als het schema standhoudt, vertrekt de Europese weersatelliet MTG-I2 op donderdag 27 augustus om 22.10 uur Nederlandse zomertijd met een Ariane 6 vanuit Frans-Guyana. Dat is het zichtbare deel van de missie. Het nuttige deel volgt pas daarna: de satelliet moet zijn beoogde baan bereiken, worden gecontroleerd en door EUMETSAT in gebruik worden genomen. Wie op 28 augustus een merkbaar andere weerapp verwacht, loopt dus op de feiten vooruit.

MTG-I2 is de tweede beeldsatelliet van Meteosat Third Generation en de derde satelliet in de nieuwe Europese constellatie. De eerste imager, inmiddels Meteosat-12 genoemd, en de eerste sounder zijn al in de ruimte. De nieuwe satelliet is geen vervanger die alles in één klap overneemt. Hij moet naast de eerste imager werken, zodat de twee beeldsatellieten elkaar aanvullen en een snellere blik op Europa mogelijk maken.

Wat staat er voor 27 augustus gepland?

ESA noemt 22.10 uur CEST als beoogde starttijd. De Arianespace-uitzending moet volgens het programma om 21.40 uur beginnen. De raket vertrekt vanaf Europa’s ruimtehaven bij Kourou en brengt MTG-I2 eerst richting een geostationaire transferbaan. Vanuit zo’n langgerekte tussenbaan wordt de uiteindelijke positie boven de evenaar bereikt. Het schema blijft voorlopig: weer of techniek kan een lancering op het laatste moment uitstellen.

Voor Nederlandse kijkers is er een directe ESA-link met Noordwijk, maar niet in de vorm van een vrij toegankelijk publieksfeest. ESA heeft bij ESTEC een programma voor media aangekondigd. Thuis kijken via de officiële uitzending is de praktische optie. Controleer op de middag van 27 augustus opnieuw de ESA- of Arianespace-pagina; een opgeslagen aanvangstijd is bij ruimtevaart nooit de laatste waarheid.

Waarom 2,5 minuut verschil maakt

De Flexible Combined Imager, kortweg FCI, kan volgens EUMETSAT de volledige zichtbare aardeschijf om de tien minuten scannen. Voor het bovenste kwart van die schijf, waar Europa in ligt, is een scan om de 2,5 minuut ontworpen. Dat klinkt als een klein verschil, maar binnen één normale tienminutenstap ontstaan dan vier meetmomenten. Bij een snel groeiende onweerswolk kan dat laten zien of de wolkentop versnelt, afvlakt of zich verplaatst voordat de volgende volledige scan klaar is.

Dat is vooral waardevol voor nowcasting: verwachtingen voor de eerstvolgende uren op basis van wat er nu daadwerkelijk gebeurt. Satellietbeelden helpen boven zee en in gebieden waar radardekking minder sterk is. Boven Nederland blijven radar, grondstations, windmetingen en weermodellen daarnaast nodig. Een extra beeld maakt de atmosfeer niet voorspelbaar; het verkleint alleen een deel van de tijd tussen twee waarnemingen.

De tweede imager moet daarom niet worden verkocht als een wondermiddel tegen gemiste buien. Hij kan meteorologen eerder een verandering laten zien, maar de stap van signaal naar waarschuwing bevat nog interpretatie, vergelijking met andere metingen en onzekerheid over de ontwikkeling. De bronnen beloven geen vaste extra waarschuwingstijd voor iedere onweersbui, en dat doet dit artikel evenmin.

Bliksem als tweede signaal

MTG-I2 draagt, net als de eerste imager, ook een Lightning Imager. Die kijkt voortdurend naar korte lichtpulsen van bliksem in een groot deel van de zichtbare aardeschijf. Een plotselinge verandering in bliksemactiviteit kan iets zeggen over de ontwikkeling van een actieve buiencel. Samen met de wolkenbeelden levert dat een ander soort tijdlijn op dan een losse foto van een witte wolkentop.

Er zit een belangrijke beperking aan. De optische sensor registreert totale bliksem en kan niet zelfstandig onderscheid maken tussen een ontlading in een wolk en een inslag naar de grond. Voor een lezer is “bliksem gezien” dus niet hetzelfde als “hier slaat de bliksem op straat in”. EUMETSAT verwerkt de pulsen tot gegevensproducten; nationale weerdiensten combineren die vervolgens met hun eigen waarnemingen en modellen.

Waarom uw weerapp niet meteen verandert

Lanceerdag is geen ingebruiknamedag. Eerst moet blijken dat de satelliet de reis heeft doorstaan, dat de instrumenten correct reageren en dat metingen na verwerking betrouwbaar genoeg zijn. ESA ontwikkelt de satellieten; EUMETSAT exploiteert ze in de ruimte en verspreidt de gegevens. Daarna moeten weerinstituten en commerciële aanbieders bepalen hoe zij de nieuwe producten in waarschuwingen, kaarten en apps opnemen.

De primaire bronnen noemen geen datum waarop MTG-I2-beelden in een Nederlandse consumentenapp verschijnen. Dat is geen vergeten detail dat met een gok kan worden ingevuld. Het is een afzonderlijk traject van testen, kalibreren, operationeel vrijgeven en integreren. De nuttigste verwachting is daarom bescheiden: een geslaagde lancering opent de deur naar een snellere Europese observatiedienst, maar loopt daar niet gelijk aan.

Wat u praktisch kunt volgen

Wie de missie volgt, kan drie momenten uit elkaar houden. Eén: gaat de Ariane 6 op 27 augustus werkelijk omhoog? Twee: wordt MTG-I2 correct in zijn beoogde tussenbaan afgezet en kan het ruimtevaartuig contact maken? Drie: wanneer verklaart EUMETSAT de instrumenten en gegevensproducten bruikbaar? Alleen de eerste vraag krijgt waarschijnlijk tijdens de uitzending antwoord. De derde vraagt geduld en officiële updates.

Voor dagelijks gebruik verandert het advies niet: baseer besluiten bij onweer of zwaar weer op officiële waarschuwingen en actuele lokale informatie, niet op een losse satellietanimatie. Als MTG-I2 later operationeel wordt, krijgt de meteoroloog meer en vaker details. De vertaalslag naar uw straat blijft echter een vak van meerdere bronnen, geen automatische uitkomst van één nieuwe camera op 36.000 kilometer hoogte.