Variabel gas 7 procent duurder: kijk vóór de winter naar het hele contract

De gemiddelde tarieven voor gas in variabele energiecontracten zijn per 1 juli met circa 7 procent gestegen ten opzichte van juni. Dat meldt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in haar nieuwste Energiemonitor. De variabele elektriciteitstarieven stegen in dezelfde vergelijking met ongeveer 3 procent. Tegelijk gingen de prijzen van aangeboden vaste contracten juist 1 tot 6 procent omlaag.

Dat verschil is geen eenvoudig koopadvies. Het zegt wel dat huishoudens met een variabel contract hun nieuwe tariefbericht serieus moeten bekijken. Het zegt niet dat iedere klant nu 7 procent meer betaalt, dat een vast contract altijd goedkoper is of dat de maandelijkse voorschotnota in dezelfde mate stijgt. Het ACM-cijfer gaat over gemiddelde leveringstarieven; uw rekening hangt ook af van uw eigen verbruik, vaste leveringskosten, belastingen, netbeheerkosten en eventuele kortingen.

Drie contracten, drie soorten onzekerheid

Bij een vast contract blijft het leveringstarief gedurende de afgesproken looptijd gelijk. Dat geeft rust als de marktprijs stijgt, maar u profiteert niet vanzelf van een daling. Bovendien kunnen belastingen en netbeheerkosten ook tijdens een vaste looptijd veranderen. Wie een contract voor bepaalde tijd vroeg beëindigt, betaalt vaak een opzegvergoeding.

Bij een variabel contract kan de leverancier het tarief tussentijds aanpassen. Volgens de ACM gebeurt dat bij veel contracten vier keer per jaar, al kunnen de voorwaarden per leverancier verschillen. Het tarief kan omhoog én omlaag. Een variabel contract heeft volgens ACM ConsuWijzer geen opzegvergoeding, maar controleer nog steeds de opzegtermijn en de contractbevestiging.

Een dynamisch contract volgt de groothandelsmarkt veel directer. De gasprijs verandert daarbij per dag; voor stroom kan dat per uur of kwartier zijn. U hebt een slimme meter nodig en weet de daadwerkelijke tarieven meestal één dag vooraf. Het jaarbedrag in een aanbod is daarom een voorspelling, geen belofte. Zo'n contract kan gunstig uitpakken bij lage marktprijzen, maar legt plotselinge stijgingen ook sneller bij de klant.

De ACM zag de afgelopen maanden verschuivingen tussen die contractvormen. Na het uitbreken van de oorlog in Iran groeide het aantal vaste contracten in maart netto met 110.000 en in april met 40.000. In mei daalde het aantal vaste contracten netto met 17.000, terwijl dynamische contracten bleven groeien. Dat gedrag laat vooral zien dat veel mensen zekerheid zoeken wanneer de markt beweegt. Het bewijst niet dat zij achteraf de goedkoopste keuze maakten.

Vergelijk een jaar, niet één opvallend tarief

Begin met uw laatste jaarafrekening. Noteer hoeveel kubieke meter gas en hoeveel kilowattuur stroom u werkelijk gebruikte. Milieu Centraal noemt voor een Nederlands huishouden gemiddeld 1.040 kubieke meter gas en 2.430 kilowattuur stroom per jaar, maar de verschillen zijn groot. Woningtype, isolatie en aantal bewoners maken uw eigen cijfers bruikbaarder dan het landelijke gemiddelde.

Vraag vervolgens bij iedere leverancier een aanbod op maat met precies hetzelfde jaarverbruik. Zo'n aanbod moet de tarieven per kubieke meter en kilowattuur, de vaste kosten en een schatting voor één jaar tonen. Vergelijk daarom het geschatte totale jaarbedrag en niet alleen de gasprijs in een advertentie of het voorgestelde maandbedrag. Een laag voorschot is geen lage jaarrekening; na de meterstanden volgt de afrekening.

Controleer daarnaast de looptijd, het moment waarop tarieven mogen veranderen, de voorwaarden van een welkomstkorting en de kosten voor betaling of service. Hebt u zonnepanelen, neem dan ook terugleverkosten en de vergoeding voor teruglevering mee. ACM ConsuWijzer adviseert meer dan één prijsvergelijker te bekijken, omdat aanbiedingen per platform en per dag kunnen verschillen.

Loopt uw vaste contract nog, vraag dan vóór een overstap aan de huidige leverancier om een actuele berekening van de verwachte opzegvergoeding. Die vergoeding is gekoppeld aan het geschatte resterende verbruik en het prijsverschil met een vergelijkbaar nieuw contract bij dezelfde leverancier. Zonder dat bedrag is een ogenschijnlijk voordelige overstap niet goed door te rekenen.

Een praktische vergelijking past dus op één blad: uw jaarverbruik, totale geschatte jaarkosten, looptijd, tariefsoort, opzegvergoeding en de voorwaarden van kortingen. Zet aanbiedingen met verschillende verbruiksinschattingen eerst gelijk. Anders vergelijkt u vooral rekenaannames.

De zomer is het meetmoment, niet het stookseizoen

Juist vóór de winter is er tijd om dit rustig uit te zoeken. Gasverbruik is sterk seizoensgebonden: Milieu Centraal schat dat gemiddeld 72 procent naar woningverwarming gaat. Een klein prijsverschil krijgt daardoor vooral betekenis in de maanden waarin de ketel veel draait. Wacht u tot de eerste koude week, dan is de neiging groter om op één actietarief of verkoopgesprek te reageren.

De contractkeuze is maar één knop. Minder verbruik werkt bij ieder tarief. Begin met maatregelen die bij uw woning passen: verwarm alleen gebruikte kamers, houd binnendeuren dicht, laat de thermostaat lager wanneer niemand thuis is en beperk onnodig warmwatergebruik. Verlaag niet op eigen houtje de temperatuur van het tapwater; Milieu Centraal waarschuwt dat dit water 60 graden of warmer moet blijven om legionellarisico te beperken. Voor instellingen van de cv-aanvoertemperatuur geldt: volg de handleiding of vraag een monteur als u twijfelt.

De nuchtere conclusie is daarom tweeledig. Controleer nu of het nieuwe variabele tarief op uw contract is toegepast en reken alternatieven door op een volledig jaar. En kijk tegelijk naar het gasverbruik dat u zelf kunt beïnvloeden. De ACM-monitor geeft een bruikbaar alarmsignaal voor de markt, maar uw jaarafrekening blijft de beste basis voor een besluit.