Vast gascontract: geen opslag voor ETS2 of groen gas

Wie nu een vast gascontract afsluit dat doorloopt tot 2027 of 2028, hoort niet halverwege een aparte opslag voor nieuwe klimaatregels te krijgen. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) maakte op 6 augustus duidelijk dat de vaste leveringsprijs niet mag worden verhoogd wanneer de bijmengverplichting voor groen gas of het Europese emissiehandelssysteem ETS2 ingaat.

Dat is geen belofte dat de complete energierekening gedurende de looptijd op exact hetzelfde bedrag blijft. Verbruik, energiebelasting, btw en systeem- of netbeheerkosten kunnen de uiteindelijke betaling nog beïnvloeden. Het ACM-standpunt gaat om een smaller maar belangrijk deel: een leverancier mag een toekomstige beleidskostenpost niet eerst buiten de vaste gasprijs houden en later alsnog via een contractclausule toevoegen.

Sommige vaste contracten hadden toch een ontsnappingsclausule

De toezichthouder onderzocht voorwaarden waarin leveranciers de gasprijs wilden kunnen aanpassen zodra ETS2 of de bijmengverplichting ingaat, of wanneer de werkelijke kosten hoger uitvallen dan vooraf geraamd. Volgens de ACM is zo’n beding niet redelijk: een huishouden kiest juist een vast contract om de leveringsprijs voor een bepaalde tijd vast te zetten en aanbiedingen onderling te kunnen vergelijken.

Leveranciers die de ACM hierop aansprak, hebben de clausule voor nieuwe contracten geschrapt. In een aantal gevallen gebeurde dat ook bij lopende contracten. In de sectorbrief vraagt de ACM andere leveranciers om hetzelfde beding niet meer in nieuwe overeenkomsten te zetten en het in lopende overeenkomsten te schrappen of niet te gebruiken. Dat laatste onderscheid is relevant: de brief zegt niet dat iedere oude voorwaarde administratief al uit ieder klantdossier is verwijderd.

Wat vast is, is niet hetzelfde als het termijnbedrag

Kijk daarom eerst naar de prijsopbouw. De leveringsprijs is wat de energieleverancier voor gas rekent, meestal weergegeven als een tarief per kubieke meter en soms met vaste leveringskosten. Daarnaast staan op de rekening belastingen en kosten voor het netwerk. Het maandelijkse termijnbedrag is slechts een voorschot op het verwachte jaarverbruik en kan na een verbruiksinschatting worden aangepast zonder dat het afgesproken leveringstarief verandert.

De ACM ziet vooralsnog slechts beperkte mogelijkheden om vaste prijzen tijdens de looptijd aan te passen. De sectorbrief noemt wijzigingen van systeembeheerkosten en overheidsheffingen, zoals energiebelasting en btw. Een verhoging op de jaarrekening bewijst dus niet automatisch dat de leverancier de vaste prijs heeft opengebroken. Vraag altijd welke regel, welk tariefonderdeel en welke contractbepaling precies zijn gewijzigd.

De twee klimaatregels liggen nog in de toekomst

ETS2 wordt volgens de Europese Commissie in 2028 volledig operationeel. Het systeem bestrijkt onder meer brandstoffen die in gebouwen worden verbruikt. Niet het huishouden, maar de brandstofleverancier wordt gereguleerd en moet emissies rapporteren en voldoende rechten inleveren. Dat neemt niet weg dat leveranciers verwachte kosten kunnen verwerken in de prijs van een nieuw aanbod; het verbod ziet op tussentijds verhogen van een al vastgezette leveringsprijs.

De Nederlandse bijmengverplichting voor groen gas heeft een andere status. Het wetsvoorstel is op 21 mei bij de Tweede Kamer ingediend en moet leveranciers vanaf 2027 een oplopend aandeel gas uit hernieuwbare bronnen laten leveren. De ACM spreekt over een verwachte start op 1 januari 2027. Zolang het parlementaire proces niet is afgerond, is dat een verwachting en geen reden om in beeld of tekst te doen alsof de plicht vandaag al werkt.

Een nieuwe vaste prijs kan de verwachting al bevatten

Het toezicht betekent evenmin dat toekomstige vaste contracten goedkoper moeten zijn. De ACM verwacht juist dat leveranciers bij nieuwe aanbiedingen rekening houden met de voorzienbare gevolgen van ETS2 en groen gas. Een leverancier kan die inschatting vooraf in het vaste leveringstarief verwerken. U koopt dan zekerheid over het afgesproken tarief, niet de garantie dat de aanbieder dezelfde risico-inschatting of marge gebruikt als een concurrent.

Vergelijk daarom niet alleen een welkomstkorting of het voorgestelde termijnbedrag. Noteer de vaste gasleveringsprijs, vaste leveringskosten, looptijd, opzegvergoeding en de onderdelen die volgens de voorwaarden wél kunnen veranderen. Controleer ook of de aanbieding een prijsverschil vóór en na een wettelijke datum noemt. Een duidelijk vooraf geprijsd verschil is iets anders dan een open beding waarmee de leverancier later zelf een onbekende opslag bepaalt.

Controleer vóór ondertekening vier plaatsen

Download eerst het aanbod, het tarievenblad en de algemene én productvoorwaarden. Een webpagina kan veranderen; een opgeslagen pdf of bevestigingsmail laat zien wat op de sluitingsdatum is aangeboden. Zoek daarna op “ETS2”, “emissiehandel”, “groen gas”, “bijmengverplichting”, “wetswijziging” en “prijswijziging”. Geen zoekresultaat is geen volledige controle: lees ook de algemene wijzigingsbepaling en de definitie van de vaste prijs.

Leg vervolgens de prijsregels naast elkaar. Staat een toekomstig bedrag al concreet in het aanbod, vraag dan of dit onderdeel is van de vaste leveringsprijs of een afzonderlijke heffing. Staat er alleen dat alle toekomstige kosten kunnen worden doorberekend, vraag de leverancier vóór akkoord schriftelijk hoe dat strookt met de sectorbrief van de ACM. Bewaar het antwoord bij de contractbevestiging.

Hebt u zonnepanelen, houd de afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027 apart. Dezelfde ACM-brief zegt dat een nieuw contract dat over die datum loopt vooraf verschillende teruglevervoorwaarden mag tonen, mits die duidelijk worden uitgelegd. Een wijziging rond teruglevering is niet automatisch een geldige reden om ook de vaste gasleveringsprijs voor ETS2 of groen gas te verhogen.

Vraag bij een aangekondigde opslag om een uitsplitsing

Ontvangt u tijdens de looptijd een prijsbericht, reageer dan niet alleen op het nieuwe termijnbedrag. Vraag om de oude en nieuwe leveringsprijs, de ingangsdatum, de naam van de gewijzigde kostenpost en de contractclausule waarop de leverancier zich beroept. Verwijs bij een ETS2- of groen-gasopslag naar het ACM-bericht en dien zo nodig eerst de formele klachtenprocedure van de leverancier in. De ACM-sectorbrief is een toezichtsstandpunt; zij beslist niet ieder individueel civielrechtelijk geschil.

De praktische conclusie is eenvoudig. Een vast contract bevriest niet elk bedrag op de energierekening, maar de leverancier mag de vaste gasleveringsprijs niet openzetten voor deze twee toekomstige beleidskosten. Controleer vóór ondertekening wat precies “vast” heet, bewaar de aangeboden voorwaarden en laat een latere wijziging uitsplitsen. Zo ziet u het verschil tussen een toegestane belasting- of netkostenwijziging en een opslag die al in de vaste prijs had moeten zitten.