Privilege-uitspraak: jaarverlenging blokkeert opzeggen niet

Een betaald lidmaatschap na het eerste jaar opnieuw voor een heel jaar vastzetten, zonder tussentijds te kunnen opzeggen, hield bij de hoogste bestuursrechter geen stand. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft het hoger beroep van Privilege ongegrond verklaard. Daarmee blijft de kern van het optreden door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) overeind. Tegen de uitspraak van 1 september is geen beroep meer mogelijk.

Voor abonnees is de nuttigste les kleiner en concreter dan “ieder abonnement kan altijd worden opgezegd”. Eerst moet duidelijk zijn in welke fase de overeenkomst zit. Tijdens een eerste vaste looptijd blijft betalen meestal verplicht. Na een stilzwijgende verlenging geldt bij vrijwel alle consumentenabonnementen een opzegtermijn van maximaal één maand. Wie intussen bewust een nieuw aanbod heeft aanvaard, kan juist weer een nieuwe vaste overeenkomst hebben gesloten.

Dit stelde het CBb over Privilege vast

Privilege bood via mijnprivileges.nl een betaald commercieel lidmaatschap met onder meer puzzel- en winacties aan. In de oude voorwaarden werd de overeenkomst na een jaar telkens stilzwijgend met nog een jaar verlengd. Een opzegging had tijdens zo’n nieuw lidmaatschapsjaar geen effect en leidde niet tot gedeeltelijke terugbetaling. Het CBb bevestigt dat dit beding op de wettelijke zwarte lijst van onredelijk bezwarende voorwaarden staat en vernietigbaar is.

Een tweede voorwaarde eiste een ondertekende brief, terwijl consumenten het lidmaatschap online konden aangaan. Ook dat was volgens het College onredelijk bezwarend. Dat Privilege in sommige gevallen een e-mail accepteerde, veranderde de tekst en toepassing van de voorwaarde niet. Een consument moet een online gesloten abonnement ook online kunnen opzeggen, bijvoorbeeld via een website of e-mail.

De zaak bevatte daarnaast een historische boeteclausule. Privilege stuurde leden die na een opzegging niet voor een extra jaar betaalden brieven waarin met oplopende kosten werd gedreigd. Het genoemde boetebedrag was 495 euro, driemaal de toenmalige contributie van 165 euro. Het CBb kwalificeerde die praktijk als agressief, omdat de dreiging de keuze van een gemiddelde consument over opzeggen kon beïnvloeden. De uitspraak zegt niet dat zulke brieven nu nog worden verstuurd.

De dwangsom is geen pot voor automatische terugbetaling

De ACM had Privilege verplicht om bestaande leden actief te informeren over de gewijzigde voorwaarden. Alleen een pop-up tonen wanneer iemand weer inlogde, was niet genoeg: klanten die niet inlogden kregen de informatie dan niet toegezonden. Omdat Privilege niet tijdig volledig aan die informatieverplichting voldeed, mocht de ACM volgens het CBb de maximale dwangsom van 240.000 euro invorderen, plus wettelijke rente.

Dat bedrag is een bestuurlijke prikkel en geen schadefonds dat vanzelf onder klanten wordt verdeeld. De uitspraak berekent evenmin hoeveel één consument terugkrijgt. Een individueel verzoek hangt onder meer af van de eigen contractdata, opzegging, betalingen en de voorwaarden die toen werden toegepast. Gebruik de uitspraak dus als gezaghebbende bevestiging van de regels, niet als automatisch betaalbewijs voor een zelfgekozen bedrag.

Zet eerst drie momenten op één regel

Pak de oorspronkelijke bevestigingsmail of overeenkomst en noteer de begindatum, de einddatum van de eerste vaste periode en de datum waarop u hebt opgezegd. Kijk daarna of de aanbieder alleen niets heeft gehoord en de overeenkomst liet doorlopen, of u een afzonderlijk nieuw aanbod hebt geaccepteerd. Dat onderscheid bepaalt of er sprake is van een stilzwijgende verlenging of een nieuwe vaste looptijd.

ACM ConsuWijzer waarschuwt dat een nieuw aanbod geen gewone verlenging is. Wie uitdrukkelijk instemt met een nieuw tarief, cadeau of nieuwe periode kan opnieuw voor bepaalde tijd vastzitten. Tijdens de oorspronkelijke vaste looptijd kunt u doorgaans ook niet kosteloos vertrekken, tenzij de aanbieder afspraken ernstig niet nakomt of het contract zelf een eerdere uitgang biedt. De Privilege-uitspraak schrapt dat basisverschil niet.

Zeg op via een kanaal dat bewijs achterlaat

Na de vaste looptijd mag een aanbieder opzeggen niet afhankelijk maken van één omslachtige route. Sloot u online af, dan moet online opzeggen mogelijk zijn. Kies desondanks een kanaal waarvan u de verzending en inhoud kunt bewaren: een e-mail, gedownload formulier met bevestiging of aangetekende brief. Noem het klantnummer, de dienst en de gewenste einddatum of vraag om beëindiging op de eerst mogelijke datum. Vraag om een schriftelijke bevestiging.

Bewaar ook een kopie van de voorwaarden en de opzegpagina zoals die op dat moment zichtbaar zijn. Een schermafbeelding zonder datum of een losse notitie van een telefoongesprek is zwakker dan een compleet spoor. Noteer bij een gesprek datum, tijd en afdeling en stuur daarna zelf een korte bevestiging per e-mail. Een verborgen knop of afwijzing per telefoon verandert een ontvangen e-mail niet in waardeloos bewijs.

Let op het woord lidmaatschap. Het Privileges Lidmaatschap was een commerciële abonnementsdienst. Voor een echt verenigingslidmaatschap, zoals bij een sportvereniging, bond of wegenservice, kunnen andere regels gelden. Ook kranten en tijdschriften kennen bijzondere grenzen voor verlenging en opzegtermijn. Pas de uitkomst daarom niet alleen op basis van het etiket toe.

Betwist betaling en opzegging niet als één handeling

Hebt u na de geldige einddatum vooruitbetaald, dan vermeldt ConsuWijzer dat het overblijvende abonnementsgeld moet worden terugbetaald. Schrijf uit welke periode u bedoelt en voeg opzegbewijs en betaaloverzicht toe. Vraag eerst om een berekening en een reactie. Als een onredelijk beding wordt gebruikt, kunt u dat volgens ConsuWijzer schriftelijk vernietigen; de rest van de overeenkomst blijft dan in beginsel bestaan.

Alleen een automatische incasso storneren beëindigt het abonnement niet. Binnen acht weken kan een incasso doorgaans via de bank worden teruggeboekt, maar de bank beoordeelt dan niet of de onderliggende rekening terecht is. Bestaat de betalingsplicht nog, dan kunnen herinneringen volgen. Een incasso zonder geldige machtiging heeft een andere bankroute. Leg een betwisting daarom ook rechtstreeks en schriftelijk aan de aanbieder voor.

Werk het dossier in vijf stappen af

• Leg begindatum, eerste einddatum, eventuele nieuwe aanbieding, opzegdatum en betalingen naast elkaar.
• Controleer of u passief bent verlengd of bewust een nieuw contract hebt aanvaard; lees ook de uitzonderingen voor uw abonnementssoort.
• Zeg aantoonbaar op via een toegestane route en vraag de aanbieder om de definitieve einddatum schriftelijk te bevestigen.
• Betwist een onredelijke jaarverlenging, boete of betaling afzonderlijk en onderbouw het gevraagde bedrag met data en afschriften.
• Meld een structurele blokkade bij ACM ConsuWijzer en vraag bij een groot bedrag, incasso of dreigende procedure tijdig juridisch advies.

De definitieve Privilege-uitspraak maakt één grens duidelijk: na de eerste contractperiode mag automatische verlenging niet als een nieuwe gesloten jaarval worden gebruikt. Zij maakt niet ieder dossier identiek. Wie vaste looptijd, verlenging en nieuw aanbod uit elkaar houdt, kan veel preciezer opzeggen en voorkomt dat een bankhandeling, contractdiscussie en terugbetalingsverzoek door elkaar gaan lopen.