Recht op reparatie vertraagd: dit kunt u nu al eisen

Nederland heeft de Europese startdatum voor nieuwe reparatieregels niet gehaald. Richtlijn (EU) 2024/1799 moest uiterlijk op 31 juli 2026 in nationale wetgeving zijn omgezet en vanaf die dag worden toegepast. Het Nederlandse wetsvoorstel is wel ingediend, maar staat nog aan het begin van de behandeling. De Tweede Kamer vermeldt 13 juli als indieningsdatum en plant de eerste procedurevergadering pas op 1 september.

Daarmee is het nieuwe “recht op reparatie” vandaag nog geen extra Nederlands consumentenrecht waarop u een fabrikant kunt aanspreken. Dat is iets anders dan zeggen dat reparatie nu rechteloos is. De bestaande wettelijke garantie blijft gewoon gelden. Wie met een kapot apparaat zit, moet daarom eerst vaststellen welke route van toepassing is: de verkoper aanspreken op een ondeugdelijk product, of buiten die route een betaalde reparatie laten onderzoeken.

Een richtlijn wordt niet vanzelf Nederlandse wet

Een Europese richtlijn geeft lidstaten een resultaat en termijn, maar moet in nationale regels worden verwerkt. Het kabinet heeft wetsvoorstel 36 996 naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarna zijn behandeling en stemming in de Tweede Kamer, behandeling in de Eerste Kamer, bekrachtiging en publicatie in het Staatsblad nodig. Het voorstel zelf noemt geen kalenderdatum voor de start: de wet zou ingaan op de dag na publicatie in het Staatsblad.

Wanneer dat gebeurt, staat dus nog niet vast. Een geplande procedurevergadering is geen goedkeuring en de Europese deadline maakt de Nederlandse bepalingen niet stilzwijgend van kracht. Ook de Consumentenbond waarschuwt dat onduidelijk is wanneer de regels ingaan. Wie nu een reparatie vraagt, kan zich daarom niet voordoen alsof de nieuwe fabrikantsplicht al geldt.

De nieuwe plicht richt zich vooral op de fabrikant

Het wetsvoorstel voegt een route toe voor situaties waarin de verkoper niet meer voor een conformiteitsgebrek kan worden aangesproken, bijvoorbeeld omdat de redelijk te verwachten levensduur voorbij is of het defect door verkeerd gebruik ontstond. Voor aangewezen producten moet de fabrikant op verzoek reparatie aanbieden. Dat mag gratis of tegen een redelijke prijs en moet binnen een redelijke termijn gebeuren.

De fabrikant moet daarnaast begrijpelijke informatie over reparatiediensten publiceren, inclusief indicatieve prijzen voor gebruikelijke reparaties. Reserveonderdelen en gereedschappen die volgens de productregels beschikbaar moeten zijn, mogen niet zo duur worden aangeboden dat reparatie wordt ontmoedigd. Contracten, hardware of software mogen een reparatie niet zonder legitieme en objectieve reden blokkeren. Een eerdere reparatie door iemand anders is op zichzelf geen bewijs dat herstel onmogelijk is.

Niet ieder apparaat en niet ieder onderdeel valt eronder

De plicht is gekoppeld aan Europese productregels met concrete repareerbaarheidseisen. De memorie van toelichting noemt onder meer wasmachines, drogers, vaatwassers, koelapparaten, elektronische beeldschermen, stofzuigers, mobiele telefoons en tablets, servers en gegevensopslagproducten en bepaalde batterijen voor lichte vervoermiddelen. Dat is geen algemene lijst van alles met een stekker.

Bovendien kunnen de Europese eisen slechts voor een bepaald onderdeel gelden. Als een productregel bijvoorbeeld alleen demontage of levering van specifieke onderdelen voorschrijft, maakt de nieuwe wet niet automatisch elk denkbaar defect afdwingbaar. “Recht op reparatie” betekent evenmin “altijd gratis”. Buiten de wettelijke garantie mag de fabrikant een redelijke totaalprijs rekenen, waarin arbeid, onderdelen en bijvoorbeeld verzending kunnen zitten.

Uw wettelijke garantie bestaat nu al

Gaat een aankoop eerder kapot dan u redelijkerwijs mocht verwachten, terwijl u die normaal hebt gebruikt, dan is de verkoper nu al verantwoordelijk voor een kosteloze oplossing. Nederland kent geen vaste wettelijke garantietermijn van slechts twee jaar. Soort product, prijs, merk, mededelingen en verwacht gebruik tellen mee. Een fabrieksgarantie van twee jaar kan aflopen terwijl wettelijke garantie nog steeds relevant is.

Meld het gebrek bij de verkoper en vraag om reparatie of vervanging. Volgens ACM ConsuWijzer moet dat binnen een redelijke tijd en zonder ernstige overlast gebeuren. Gaat het product binnen het eerste jaar kapot, dan moet de verkoper bij een geschil bewijzen dat het probleem door uw handelen is ontstaan. Na dat eerste jaar moet u vaker zelf onderbouwen dat het product niet bood wat u mocht verwachten.

De nieuwe wet zou deze bestaande route niet vervangen. Het voorstel voegt bij een consumentenkoop wel een verschil toe na herstel: als een gerepareerde zaak opnieuw niet aan de overeenkomst beantwoordt en u tijdig klaagt, wordt de verjaringstermijn voor de nieuwe vordering drie jaar in plaats van twee. Volgens het overgangsrecht gelden die wijzigingen niet voor aankopen die vóór de uiteindelijke inwerkingtreding zijn gesloten.

Leg eerst vast waarom het product stuk is

Begin met aankoopdatum, verkoper, producttype, serienummer en een korte beschrijving van het defect. Bewaar foto’s, foutmeldingen en eerdere reparatiegegevens. Schrijf de verkoper wanneer het probleem ontstond en hoe het product is gebruikt. Vraag om een schriftelijke reactie en een concrete termijn. Een bankafschrift kan ook helpen aantonen waar u kocht als de kassabon ontbreekt.

Valt het probleem duidelijk buiten de wettelijke garantie, vraag dan vóór onderzoek wat diagnose, vervoer en terugbezorging kosten en of die bedragen vervallen wanneer u de reparatie laat uitvoeren. Vraag ook naar onderdelen, totale prijs, verwachte duur en garantie op het uitgevoerde werk. Het Europese reparatie-informatieformulier uit de nieuwe regels is vrijwillig voor reparateurs; u kunt vandaag dus niet eisen dat iedere werkplaats precies dat formulier gebruikt.

Laat u ten slotte niet tot vervanging dwingen door alleen de zin “garantie verlopen”. Vraag welke garantie wordt bedoeld en waarom de verkoper vindt dat het product niet langer aan de redelijke verwachting hoeft te voldoen. Maar draai het ook niet om: ouderdom, schade door gebruik of een onderdeel zonder repareerbaarheidseis kan betekenen dat u de reparatie zelf betaalt of dat reparatie feitelijk onmogelijk is.

De nuchtere conclusie: Nederland is te laat met de nieuwe fabrikantsplicht, niet met al uw rechten. Gebruik bij een vroeg defect eerst de bestaande wettelijke garantie bij de verkoper. Vraag buiten die route een transparante offerte en bewaar bewijs. Pas na inwerkingtreding van wetsvoorstel 36 996 ontstaat de extra afdwingbare reparatieroute zoals die nu op papier staat.